Η γλωσσική ανάπτυξη έχει συγκεκριμένα αναπτυξιακά ορόσημα, τα οποία δείχνουν τι αναμένεται να μπορεί να εκφράσει και να κατανοήσει ένα παιδί σε κάθε ηλικία. Για παράδειγμα, ένα νεογέννητο κοιτάζει το πρόσωπο και κλαίει. Στην ηλικία των τριών μηνών, χαμογελά όταν του μιλούν, διαφοροποιεί τα κλάματα και παράγει ήχους που μοιάζουν με φωνήεντα. Γύρω στους 12 μήνες, ένα μωρό ακολουθεί απλές οδηγίες χρησιμοποιώντας χειρονομίες, λέει τις πρώτες του λέξεις και αρχίζει να χρησιμοποιεί τη δική του «παιδική» γλώσσα. [1]
Ωστόσο, ορισμένα παιδιά μπορεί να παρουσιάσουν καθυστέρηση στη γλωσσική ανάπτυξη λόγω πολλών και διαφορετικών παραγόντων. Μπορεί να έχουν προβλήματα ακοής ή γνωστικές δυσκολίες, να έχουν νευροδιαφορετικότητα ή να μην έχουν αναπτύξει πλήρως τον μηχανισμό της ομιλίας.
Κάθε παρατηρούμενη και διαγνωσμένη καθυστέρηση στην ανάπτυξη του λόγου απαιτεί εξειδικευμένη προσέγγιση, υπό την επαγγελματική καθοδήγηση ενός λογοθεραπευτή ή άλλου σχετικού επαγγελματία. Η θεραπευτική προσέγγιση θα πρέπει να είναι εξατομικευμένη για κάθε παιδί.
Σε αυτό το μάθημα, θέλουμε να παρουσιάσουμε ένα παράδειγμα που δείχνει πώς η μουσική και ο ήχος μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη παιδιών με καθυστέρηση στη γλωσσική ανάπτυξη.
1 Μία εκπαιδευτικός και ένα αγόρι προσχολικής ηλικίας παίζουν μαζί σε ένα πιάνο. Εικόνα δημιουργημένη με τεχνητή νοημοσύνη.
Αυτοσχεδιαστική Μουσικοθεραπεία – Improvisational Music Therapy (IMT) [2]
Ο Lukas είναι ένα αγόρι λίγων ετών από την Τσεχική Δημοκρατία, το οποίο ζει σε μια πόλη μαζί με την οικογένειά του και ένα αδελφάκι. Σε ηλικία 3 ετών και 9 μηνών, έπειτα από ανησυχία των γονέων του σχετικά με τη μη τυπική ανάπτυξή του, ιδιαίτερα όσον αφορά την ομιλία, διαγνώστηκε με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ). Σε ηλικία 4 ετών και 5 μηνών, ο Lukas άρχισε να παρακολουθεί ένα ειδικό πρόγραμμα προσχολικής αγωγής. Παρόλο που κατανοούσε απλές οδηγίες, δεν χρησιμοποιούσε λεκτική έκφραση. Η Zuzanna Vlachová, ερευνήτρια και θεραπεύτρια, παρακολούθησε τον Lukas σε περισσότερες από 20 συνεδρίες κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους, με μία παρέμβαση διάρκειας 30 λεπτών την εβδομάδα. Στόχος ήταν να διερευνηθεί η επίδραση μιας παρέμβασης Αυτοσχεδιαστικής Μουσικοθεραπείας (IMT) στην κοινωνική αλληλεπίδραση (SI) ενός παιδιού προσχολικής ηλικίας με ΔΑΦ, μέσα σε έναν καθορισμένο αριθμό συνεδριών και στο πλαίσιο μιας ποιοτικής προσέγγισης. [3] Οι συνεδρίες IMT περιλάμβαναν τη χρήση μουσικών οργάνων, όπως πληκτρολόγιο, τραγούδι, μίμηση ήχων και μουσικών οργάνων, φωνητικούς διαλόγους κ.ά.
Κατά τη διάρκεια του έτους, η μη λεκτική επικοινωνία του Lukas διευρύνθηκε. Άρχισε να χρησιμοποιεί νέες εκφράσεις του προσώπου και να πειραματίζεται με αυτές. Το παιδί άρχισε να κάνει περισσότερη οπτική επαφή και να τη διατηρεί για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα. Καθώς εξελισσόταν η IMT, το αγόρι παρέμενε συγκεντρωμένο για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα και μοιραζόταν την προσοχή του με την ερευνήτρια-θεραπεύτρια. Συνολικά, η μη λεκτική επικοινωνία του Lukas δείχνει προσπάθειες δημιουργίας σχέσης, επίγνωσης του εαυτού και των άλλων, καθώς και συμμετοχής και κοινής προσοχής σε όλες τις παρατηρούμενες κατηγορίες. [4]
Το παράδειγμα αυτό δείχνει ξεκάθαρα ότι, ακόμη και αν ένα παιδί δεν κατακτήσει τις δεξιότητες λεκτικής επικοινωνίας, μπορεί να αναπτύξει μια σαφή μη λεκτική επικοινωνία, υποστηριζόμενη από μέσα που ανταποκρίνονται στις ανάγκες του, μεταξύ των οποίων μπορούν να περιλαμβάνονται και μέθοδοι που βασίζονται στη μουσική.
Βασικά αποτελέσματα σε μορφή κουκκίδων
- Τα αναπτυξιακά ορόσημα της γλωσσικής ανάπτυξης βοηθούν στον εντοπισμό καθυστερήσεων που μπορεί να απαιτούν εξειδικευμένη υποστήριξη.
- Οι μέθοδοι που βασίζονται στη μουσική και τον ήχο, όπως η Αυτοσχεδιαστική Μουσικοθεραπεία (IMT), μπορούν να υποστηρίξουν παιδιά με καθυστέρηση στη γλωσσική ανάπτυξη.
- Η πρόοδος μπορεί να σημαίνει ενισχυμένη μη λεκτική επικοινωνία και όχι μόνο την κατάκτηση προφορικού λόγου.
Βιβλιογραφία
Υποσημειώσεις
- [1] Examples provided after: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7236655/
- [2] Parahraph written based on publication Vlachová, Z. (2022) “Means of Musical Dialogues and Reciprocity: Improvisational Music Therapy for Social Interaction of a Preschool Child with Autism Spectrum Disorder”, Voices: A World Forum for Music Therapy, 22(2). doi: 10.15845/voices.v22i2.3191.
- [3] Vlachová, Z., op. cit., p. 10
- [4] Vlachová, Z., op. cit., p. 14
