Κατά την προετοιμασία της δημιουργία αυτού του μαθήματος, ένα από τα μέλη της ομάδας μοιράστηκε μια προσωπική ιστορία: «Ως παιδί, αγαπούσα τις ιστορίες – εκείνες που μου διάβαζαν οι γονείς μου και εκείνες που άκουγα λίγο πριν από την ώρα του ύπνου. Ήταν σε δίσκους βινυλίου και κάθε βράδυ μπορούσα να επιλέξω ποια ιστορία ήθελα να ακούσω εκείνη τη μέρα. Εκείνη που επέλεγα πιο συχνά ήταν τα “Στρουμφάκια”». Τα μέσα έχουν αλλάξει – από τους δίσκους βινυλίου, στις κασέτες και τα CD, έχουμε φτάσει στο σημείο όπου οι ιστορίες είναι διαθέσιμες στα τηλέφωνά μας. Όμως ένα πράγμα παραμένει αμετάβλητο. Τα παιδιά αγαπούν να ακούν ιστορίες, ιδιαίτερα εκείνες που ήδη γνωρίζουν. Ακούν ιστορίες στο (προ)σχολείο, τις διαβάζει ο/η εκπαιδευτικός· στο σπίτι, τις διαβάζουν οι γονείς τους· και, όλο και συχνότερα, ως ηχητικά βιβλία. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι η ανθρώπινη και εκπαιδευτική διάσταση εξαφανίζεται.

 

Τα ηχητικά βιβλία ως μέσο ενδυνάμωσης των δεσμών

Φανταστείτε έναν γονέα που περνά πολύ χρόνο μακριά από το σπίτι, προσωρινά χωρισμένος από τα παιδιά του. Έναν κρατούμενο, για παράδειγμα. Ηχογραφώντας μια ιστορία και μοιράζοντάς την με τα παιδιά του, μπορεί να διατηρήσει ή ακόμη και να ενισχύσει τους δεσμούς μεταξύ τους. Η πρωτοβουλία αυτή, που ονομάζεται Storybook Dads, ξεκίνησε σε μια φυλακή του Ηνωμένου Βασιλείου. Η επιτυχία της οδήγησε στην επέκταση του προγράμματος σε περισσότερες από 100 φυλακές του Ηνωμένου Βασιλείου και στη μεταφορά της ιδέας όχι μόνο σε άλλες χώρες, αλλά και στον Βρετανικό Στρατό, το Πολεμικό Ναυτικό και τη Βασιλική Αεροπορία. Και, φυσικά, υπάρχει και η εκδοχή Storybook Mum. Για τον αμοιβαίο αντίκτυπο που έχει το έργο σε εγγόνια, παιδιά, παππούδες, γιαγιάδες και γονείς – συμπεριλαμβανομένης της επίδρασής του στο γλωσσικό εγγραμματισμό– μπορείτε να διαβάσετε στον ιστότοπο του Storybook Dads Foundation Story Dads Foundation website.

 

Διαμεσικά μέσα (Transmedia) και συναισθήματα

Σήμερα, ένας χαρακτήρας εμφανίζεται σε διάφορα μέσα: κινούμενα σχέδια, τηλεοπτικές σειρές, βιντεοπαιχνίδια, ηχητικά βιβλία, έντυπα βιβλία και ούτω καθεξής. Έτσι, αν ένα παιδί αγαπά μια οικογένεια γουρουνιών, περιπέτειες με πόνι/μονόκερους ή σκύλους που σώζουν τον κόσμο, μπορείτε να αξιοποιήσετε αυτό το ενδιαφέρον. Χρησιμοποιήστε τα ενδιαφέροντα των παιδιών για να τα παρακινήσετε να διαβάζουν μόνα τους. Επειδή η αφήγηση αφορά επίσης τα συναισθήματα, τα οποία μπορούν να επηρεάσουν την ενσυναίσθηση των παιδιών. Πιθανότατα έχετε παρατηρήσει πόσο παθιασμένα μιλούν όταν αναφέρονται στους χαρακτήρες των ιστοριών. Έχουν τους αγαπημένους τους, με τους οποίους συμπάσχουν ή ακόμη και ταυτίζονται. Ως εκπαιδευτικός, παιδαγωγός ή απλώς ως γονέας, μπορείτε να ενθαρρύνετε τα παιδιά να διαβάζουν, ιδιαίτερα σε αυτό το πρώιμο και πολύ απαιτητικό στάδιο.

 

Επαγγελματικές φωνές

«Η ακρόαση ιστοριών που διαβάζονται από επαγγελματίες αναγνώστες καταδεικνύει τον ρυθμό, τον τόνο και την προφορά μιας αφήγησης, γεγονός που μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτύξουν τη δική τους κατανόηση των συμπεριφορών ανάγνωσης». [1] Αυτό σημαίνει ότι, ακούγοντας ηθοποιούς και αφηγητές, τα παιδιά ακούν πώς μπορεί κανείς να αλλάζει τη φωνή του ανάλογα με την περίσταση – να την υψώνει όταν είναι θυμωμένος, να τη χαμηλώνει όταν είναι λυπημένος. Οι χαρακτήρες μιας ιστορίας μπορεί να έχουν διαφορετικές προφορές ή χαρακτηριστικές φωνές – βραχνές ή τσιριχτές. Μπορεί να τραυλίζουν ή να ψευδίζουν. Τα χαρακτηριστικά κάθε χαρακτήρα περιλαμβάνουν και το λεξιλόγιό του. Οι διαφορετικές λέξεις και εκφράσεις που χρησιμοποιούν εμπλουτίζουν το λεξιλόγιο των παιδιών, τους διδάσκουν να προφέρουν σωστά τις λέξεις και να τις τοποθετούν στο κατάλληλο πλαίσιο.

 

Ήχοι για γλωσσικό εγγραμματισμό

Ως παιδιά, μπορεί να μην το αντιλαμβανόμαστε, αλλά μέχρι την ηλικία των 8–10 ετών μαθαίνουμε πολλά για τους ήχους της ομιλούμενης γλώσσας: αναγνωρίζουμε παρόμοια φωνήματα (π.χ. λέξεις που αρχίζουν με τον ήχο «μ»), χωρίζουμε τις προτάσεις σε λέξεις και τις λέξεις σε συλλαβές· εντοπίζουμε τις λέξεις που ομοιοκαταληκτούν. Και τα μαθαίνουμε όλα αυτά μέσα από το παιχνίδι: τραγουδώντας τραγούδια, απομνημονεύοντας απλά ποιήματα με ομοιοκαταληξία, επαναλαμβάνοντας λέξεις ξανά και ξανά, δημιουργώντας τις δικές μας λέξεις και ρωτώντας «Τι είναι αυτό;» χιλιάδες φορές, μόνο και μόνο για να ακούμε κάθε φορά την ίδια απάντηση.

Αυτές οι απλές δραστηριότητες καλλιεργούν την φωνολογική επίγνωση στα παιδιά. Η ικανότητα αναγνώρισης των ήχων θα είναι ανεκτίμητη όταν χρειαστεί να τους αντιστοιχίσουν με γράμματα καθώς αρχίζουν να διαβάζουν.

Σας έχουμε ήδη δώσει ιδέες για το πώς να χρησιμοποιείτε τους ήχους στη διδασκαλία στο Μάθημα 1 της Ενότητας 2: Προσεγγίσεις μάθησης με βάση τον ήχο. Εδώ θέλαμε να μοιραστούμε έναν ακόμη τρόπο με τον οποίο μπορείτε να βοηθήσετε τα παιδιά να κατακτήσουν την τέχνη της φωνολογικής επίγνωσης: ένα μπίνγκο ομοιοκαταληξίας. Θα χρειαστείτε δύο πράγματα: ένα εκτυπωμένο φύλλο με εικόνες διαφορετικών αντικειμένων και μια στοίβα καρτών που αναπαριστούν ένα άλλο σύνολο αντικειμένων. Για καθένα από αυτά πρέπει να υπάρχει το αντίστοιχο ομοιοκατάληκτο αντικείμενο σε ένα εκτυπωμένο φύλλο. Ένα παιδί τραβά ένα αντικείμενο από τη στοίβα και πρέπει να βρει το ομοιοκατάληκτο ταίρι του. [2]

Ως παιδί, απλώς απολαμβάνατε τις ιστορίες, τα ποιήματα και το αυθόρμητο παιχνίδι. Τώρα, ως ενήλικας, γνωρίζετε πόσο αυτή η «απλή» αφήγηση βοηθά τα παιδιά να αναπτύξουν τις δεξιότητες γλωσσικού  εγγραμματισμού τους.

 

Βασικά αποτελέσματα σε μορφή κουκκίδων

  • Τα παιδιά έρχονται σε επαφή με ιστορίες σε πολλές μορφές – από τη ζωντανή ανάγνωση έως τα ηχητικά βιβλία – και καθεμία προσφέρει μοναδικά οφέλη για το γλωσσικό εγγραμματισμό και αναπτυξιακά.
  • Τα ηχητικά βιβλία μπορούν να ενισχύσουν τους συναισθηματικούς δεσμούς μεταξύ παιδιών και απόντων φροντιστών, όπως δείχνουν πρωτοβουλίες όπως το Storybook Dads, ενώ παράλληλα υποστηρίζουν το γλωσσικό εγγραμματισμό.
  • Οι επαγγελματίες αφηγητές αποτελούν πρότυπο ως προς τον ρυθμό, τον τόνο, την προφορά και το λεξιλόγιο, βοηθώντας τα παιδιά να αναπτύξουν πλουσιότερη κατανόηση της προφορικής και γραπτής γλώσσας.
  • Το καθημερινό παιχνίδι με τους ήχους – ομοιοκαταληξίες, τραγούδι και παιχνίδια με συλλαβές – καλλιεργεί τη φωνολογική επίγνωση, η οποία είναι απαραίτητη όταν τα παιδιά αρχίζουν να αντιστοιχίζουν ήχους με γράμματα.

 

Βιβλιογραφία

Υποσημειώσεις

  • [1] E. Best, Playful storytelling. The role of interactive audio in building
  • children’s literacy skills and engagement, 2021, accessed on 11 May 2026.
  • [2] We provide you with this example after the article Phonological and Phonemic Awareness: Activities for Your Pre-K Child, n.d., accessed on 11 May 2026. On the same website, you’ll find ready-to-use, printable materials you can use in your classroom, including the rhyme bingo. Many of them are accompanied by a short video showing how the materials work in practice.

Βιβλιογραφία

 

ΠροηγούμενοΕπόμενο