Podczas przygotowań do stworzenia tego kursu jeden z członków zespołu podzielił się osobistą historią: „Jako dziecko uwielbiałem opowieści – te czytane przez rodziców i te, których słuchałem tuż przed snem. Były one na płytach winylowych i każdego wieczoru mogłem wybrać, którą opowieść chcę dzisiaj usłyszeć. Najczęściej wybierałem »Smerfy«”. Nośniki uległy zmianie – od płyt winylowych, przez kasety magnetofonowe i płyty CD, doszliśmy do punktu, w którym opowieści są dostępne na naszych telefonach. Jedno jednak pozostaje niezmienne. Dzieci uwielbiają słuchać opowieści, zwłaszcza tych, które już znają. Słuchają ich w przedszkolu i szkole, czytanych przez nauczyciela; w domu, czytanych przez rodziców; a coraz częściej także w formie audiobooków. Nie oznacza to jednak, że zanikają aspekty ludzkie i edukacyjne.

 

Audiobooki jako budowniczowie więzi

Wyobraźmy sobie rodzica, który spędza dużo czasu poza domem, tymczasowo oddzielonego od swoich dzieci. Na przykład więźnia. Nagrywając opowieść i dzieląc się nią ze swoim potomstwem, może on podtrzymać, a nawet wzmocnić więzi między nimi. Ta inicjatywa, nazwana „Storybook Dads”, została uruchomiona w brytyjskim więzieniu . Jej sukces sprawił, że program objął ponad 100 brytyjskich więzień, a pomysł ten został przeniesiony nie tylko do innych krajów, ale także do brytyjskiej armii, marynarki wojennej i sił powietrznych. Oczywiście istnieje również wersja „Storybook Mum”. O wzajemnym wpływie projektu na relacje między (wnukami) a (dziadkami) – a także na umiejętność czytania i pisania – można przeczytać na stronie internetowej fundacji Story Dads Foundation.

 

Transmedialność i emocje

W dzisiejszych czasach jedna postać pojawia się w różnych mediach: kreskówkach, serialach telewizyjnych, grach wideo, audiobookach, książkach papierowych i tak dalej. Jeśli więc dziecko uwielbia rodzinę świń, przygody kucyków lub jednorożców albo psy ratujące świat, można to wykorzystać. Wykorzystajcie zainteresowania dzieci, aby zmotywować je do samodzielnego czytania. Opowiadanie historii dotyczy bowiem również emocji, które mogą wpływać na empatię dzieci. Prawdopodobnie zauważyliście, z jaką pasją dzieci opowiadają o bohaterach opowieści. Mają swoich ulubionych bohaterów, z którymi się utożsamiają, a nawet identyfikują. Jako nauczyciel, wychowawca lub po prostu rodzic możecie zachęcać dzieci do czytania, zwłaszcza na tym wczesnym, bardzo wymagającym etapie.

 

Profesjonalne głosy

„Słuchanie opowieści czytanych przez profesjonalnych lektorów pozwala poznać rytm, ton i wymowę narracji, co może pomóc dzieciom w rozwijaniu własnego zrozumienia zachowań związanych z czytaniem”. [1] Oznacza to, że słuchając aktorów i lektorów, dzieci dowiadują się, jak można zmieniać głos w zależności od sytuacji – podnosić go, gdy jest się zły, i obniżać, gdy jest się smutnym. Bohaterowie opowieści mogą mieć różne akcenty lub charakterystyczne głosy – ochrypłe lub piskliwe. Mogą się jąkać lub seplenić. Do cech każdej postaci należy również jej słownictwo. Różnorodne słowa i wyrażenia, których używają , wzbogacają słownictwo dzieci, uczą je prawidłowej wymowy i umieszczania słów w odpowiednim kontekście.

 

Dźwięki a umiejętność czytania i pisania

Jako dzieci możemy tego nie zauważać, ale w wieku 8–10 lat uczymy się bardzo wiele o dźwiękach języka mówionego: rozpoznajemy podobne fonemy (np. słowa zaczynające się od dźwięku „m”); dzielimy zdania na słowa, a słowa na sylaby; dopasowujemy słowa, które się rymują. Wszystkiego tego uczymy się poprzez zabawę: śpiewając piosenki, ucząc się na pamięć prostych rymowanek, powtarzając słowa w kółko, wymyślając własne słowa i zadając tysiące razy pytanie „Co to jest?”, by za każdym razem usłyszeć tę samą odpowiedź.

Te proste czynności rozwijają u dzieci świadomość dźwięków. Umiejętność rozpoznawania dźwięków okaże się bezcenna, gdy będą musiały dopasowywać je do liter, zaczynając naukę czytania. 

W lekcji 1 modułu 2: Podejścia do nauki oparte na dźwiękach przedstawiliśmy już pomysły na wykorzystanie dźwięków w nauczaniu. Tutaj chcielibyśmy podzielić się jeszcze jednym sposobem, dzięki któremu możecie pomóc dzieciom opanować sztukę świadomości dźwiękowej: bingo rymów. Potrzebne będą dwie rzeczy: wydrukowana kartka z obrazkami różnych przedmiotów oraz stos karteczek przedstawiających inny zestaw przedmiotów. Każdy z nich musi mieć swój rymujący odpowiednik na wydrukowanej kartce. Dziecko losuje przedmiot ze stosu i musi znaleźć rymujący odpowiednik.[2]

 

Jako dziecko po prostu cieszyłeś się opowieściami, wierszami i spontaniczną zabawą. Teraz, jako dorosły, wiesz, jak bardzo to „proste” opowiadanie historii pomaga dzieciom rozwijać umiejętności czytania i pisania.

 

Zapamiętaj

  • Dzieci angażują się w historie w wielu formatach – od czytania na żywo po audiobooki – a każdy z nich oferuje wyjątkowe korzyści w zakresie umiejętności czytania i pisania oraz rozwoju.
  • Audiobooki mogą wzmacniać więzi emocjonalne między dziećmi a nieobecnymi opiekunami, co pokazują takie inicjatywy jak „Storybook Dads”, jednocześnie wspierając rozwój umiejętności czytania i pisania.
  • Profesjonalni lektorzy dają przykład rytmu, tonu, wymowy i słownictwa, pomagając dzieciom w rozwijaniu bogatszego zrozumienia języka mówionego i pisanego.
  • Codzienne zabawy dźwiękowe – rymowanie, śpiewanie i gry sylabowe – budują świadomość fonologiczną, która jest niezbędna, gdy dzieci zaczynają kojarzyć dźwięki z literami.

 

Bibliografia

Przypisy

  • [1] E. Best, „Playful storytelling. The role of interactive audio in building
  • umiejętności czytania i pisania oraz zaangażowania dzieci, 2021, dostęp 11 maja 2026 r.
  • [2] Podajemy ten przykład na podstawie artykułu „Świadomość fonologiczna i fonemiczna: ćwiczenia dla dzieci w wieku przedszkolnym”, b.d., dostęp 11 maja 2026 r. Na tej samej stronie internetowej znajdziesz gotowe do użycia materiały do wydrukowania, które możesz wykorzystać w swojej klasie, w tym bingo z rymowankami. Do wielu z nich dołączono krótki filmik pokazujący, jak materiały te sprawdzają się w praktyce.

Bibliografia

PoprzedniDalej